odżywianie
witaminy
wartości odżywcze

Czy fruktoza jest tak szkodliwa jak alkohol?

Monika Zapart
https://www.dietetykabiochemika.pl/
2023-09-30
avatar
Czy fruktoza jest tak szkodliwa jak alkohol?

Podczas spożycia zbyt dużej ilości glukozy, nasza wątroba wyposażona jest w specjalny enzym PFK, który zapobiega wyrządzenie przez glukozę dużych szkód wątrobie, np. przez stłuszczenie jej tkanek. Z kolei, gdy spożyjemy zbyt dużą ilość fruktozy, nasz organizm nie wytwarza podobnego enzymu, który uniemożliwi negatywne przemiany, takie jak wytwarzanie vLDL (lipoproteiny o bardzo małej gęstości) oraz trójglicerydów.  

Fruktoza, czyli „cukier owocowy” jest związkiem organicznym z grupy ketoz. Fruktoza występuje naturalnie w: owocach, miodzie, nektarze kwiatów, a nawet w spermie ssaków. Nie od dziś wiadomo, że owoce zawierają w sobie wiele wartości odżywczych i witamin, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Jak w takim razie może nam szkodzić fruktoza, spożyta w zbyt dużych ilościach?  

Jak widać z tabeli poniżej, ilość fruktozy w owocach nie jest piorunująca i jej pochodzenie jest naturalne. Należy jednak pamiętać, że człowiek nie spożywa wyłącznie owoców, aby dostarczać fruktozę i inne składniki do organizmu. Ważne jest żeby stosować urozmaiconą i zbilansowaną dietę, bogatą we wszystkie składniki odżywcze (białka, tłuszcze, węglowodany, witaminy i minerały), w odpowiednio skomponowanych ilościach. 


Budowa cząsteczki fruktozy



Kluczowy jest aspekt „naturalnego występowania” fruktozy, ponieważ obecna w owocach, czy miodzie – absolutnie nie jest dla nas szkodliwa. Oprócz fruktozy, owoce zawierają też witaminy, błonnik, a także mikro i makroelementy. Spożywanie owoców to nie wchłanianie tylko czystej fruktozy, czy jej hydrolizatów, ale również innych, złożonych substancji. 

Fruktoza ma słodszy smak niż glukoza czy sacharoza, ale jest znacznie wolniej przyswajalna. Jednak spożycie fruktozy, syropu glukozowo-fruktozowego w większych ilościach może być bardzo niebezpieczne dla naszych tętnic, wątroby oraz podwyższyć poziom trójglicerydów.


Budowa cząsteczki fruktozy

Produkty spożywcze a substancje słodzące



Czy wiesz, że większość niemieckich produktów sprzedawana jest w dwóch wariantach?

(A) - słodzona sacharozą (czyli zwykłym cukrem)
(B) - słodzona syropem glukozowo-fruktozowym

Na terenie Niemiec, produkty, które można również znaleźć w Polsce oznaczone są literą ‘A’. Natomiast te eksportowane do Polski, najczęściej są słodzone syropem glukozowo-fruktozowym (oznaczone literą ‘B’). Jest to widoczne np. na napojach Sprite, jogurtach Jogobella, ciasteczkach Lubisie, czy sokach Tymbark.


Produkty spożywcze a substancje słodzące

Alkohol a fruktoza



Alkohol podwyższa poziom trójglicerydów, na podobnej zasadzie co nadmiar fruktozy! Alkohol etylowy ma tzw. priority metaboliczne. Po przyjęciu do ustroju, wchłania się przede wszystkim w przewodzie pokarmowym i wraz z krwią dostaje się do wątroby, która jest głównym miejscem jego metabolizmu. Alkohol musi więc być natychmiast neutralizowany i usuwany z organizmu. Wątroba traktuje go bowiem jak truciznę i chcąc go unieczynnić, wyhamowuje inne szlaki metaboliczne. 

Alkohol przekształcany jest najpierw w:

  1. etanol
  2. aldehyd
  3. kwas octowy
  4. dwutlenek węgla
     

Powyższy wzór chemiczny to zwyczajna reakcja utleniania, która zachodzi dzięki komórkom, które „oddają” coś swojego. Zużywają do tego procesu m.in. wit. B, aminokwasy i wiele innych. W wyniku zahamowania pozostałych szlaków metabolicznych na rzecz redukcji alkoholu, dochodzi do przepełnienia glukozą, trójglicerydami i innymi pośrednimi metabolitami. Komórka mając zapas energii oraz substancji energetycznych, nie chce przyjmować kolejnych porcji glukozy czy trójglicerydów. W ten sposób może dochodzić do hipoglikemii, bo trawienie alkoholu nie jest takie łatwe. 

Najważniejszą rolę w metabolizmie i eliminacji alkoholu odgrywa wątroba ‒ to właśnie w tym narządzie dochodzi do neutralizacji ponad 90% spożytego trunku. Pozostała ilość alkoholu jest wydalana z organizmu wraz z moczem, potem lub wydychanym powietrzem. Ten proces kojarzony jest z tym, z czym wiążą się poalkoholowe poranki. Rozkład glikogenu nie następuje, ponieważ został on zablokowany przez alkohol. W normalnych „trzeźwych” warunkach, odzyskalibyśmy energię (glukozę) z glikogenu. W ten sposób ciało zabezpiecza się przed nadmierną utratą cukru we krwi, czyli hipoglikemią.

Na podstawie rysunku poniżej, widać że alkohol i nadmiar fruktozy mają bardzo podobne szlaki metaboliczne i są niezwykle szkodliwe dla pracy wątroby oraz profilu lipidowego. 

Czym mogą grozić wysokie trójglicerydy? 

Wysokie trójglicerydy często powiązane są ze stłuszczeniem wątroby, która zaczyna być przeciążona czynnikami, które powodują to stłuszczenie. Są to m.in.. nadmiar węglowodanów, nadmiar fruktozy, nadmiar alkoholu.

Oczywiście żadnemu sportowcu nie trzeba tłumaczyć, że alkohol szkodzi zdrowiu. Z kolei fruktoza dodawana do soków, napojów, jogurtów, serków, przetworów mlecznych, ciastek i produktów opisanych jako „zdrowe przekąski” uruchamia te same szlaki metaboliczne co alkohol, ale nie powoduje wzrostu ‰. 

Czy będąc teraz świadomym tej wiedzy, nadal będziesz spożywać słodycze i inne produkty zawierające syrop glukozowo-fruktozowy? 

P.S. Owoce są zdecydowanie lepsze! :)


Alkohol a fruktoza
Monika Zapart
2023-09-30
odżywianie
witaminy
wartości odżywcze

Wszelkie materiały (treści, teksty, ilustracje, zdjęcia, itp.) przedstawione w serwisie SLYFE są objęte prawem autorskim i podlegają ochronie na mocy „Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych” z dnia 4 lutego 1994 r. (tekst ujednolicony: Dz.U. 2006 nr 90 poz. 631). Kopiowanie, przetwarzanie, rozpowszechnianie tych materiałów w całości lub w części bez zgody autora i administratora Serwisu SLYFE jest zabronione.